XidmətlərSahələrPaketlərTexnologiyaAkademiyaƏlaqə
CCNA · Modul 2: Switching

VLAN: bir switch, bir neçə ayrı şəbəkə

● 6 dəq oxuBaşlanğıc22 oktyabr 2026
30 saniyədəVLAN bir fiziki switch-i məntiqi olaraq bir neçə ayrı şəbəkəyə bölür. Access port bir VLAN daşıyır, trunk port isə 802.1Q teqi ilə bir neçə VLAN-ı birlikdə daşıyır.

Bu dərsdən sonra bacaracaqsan

  • VLAN-ın nə üçün lazım olduğunu
  • Access və trunk portun fərqini
  • Cisco switch-də VLAN yaratmağı və porta verməyi

Problem

Otelin qonaq Wi-Fi-ı ilə kassa kompüteri eyni şəbəkədədirsə, istənilən qonaq kassaya "görünür". Hər qrup üçün ayrıca switch almaq baha başa gəlir. VLAN (Virtual LAN) bir switch-i bir neçə ayrı şəbəkəyə bölür.

SWITCH VLAN 10 · Qonaq VLAN 10 · Qonaq VLAN 20 · Kassa Trunk → Router 802.1Q
Şəkil 1 · Qonaqlar bir-birini görür, kassanı görmür. Trunk hər iki VLAN-ı router-ə daşıyır.

İki port növü

  • Access port: yalnız bir VLAN-a aiddir. Kompüter, printer və kamera bu porta qoşulur. Cihaz VLAN-dan xəbərsizdir.
  • Trunk port: bir neçə VLAN-ı eyni kabeldə daşıyır. Switch-switch və ya switch-router arasında olur. Hər çərçivəyə 802.1Q teqi (4 bayt) əlavə olunur ki, hansı VLAN-a aid olduğu bilinsin.

Yadda saxla: VLAN ID 12 bitdir. İstifadə olunan aralıq 1–4094-dür. VLAN 1 standart (default) VLAN-dır. Trunk-da teqsiz gedən VLAN native VLAN adlanır, standart olaraq o da 1-dir.

Cisco-da konfiqurasiya

Switch CLI
Switch# configure terminal
Switch(config)# vlan 10
Switch(config-vlan)# name QONAQ
Switch(config-vlan)# vlan 20
Switch(config-vlan)# name KASSA
Switch(config-vlan)# exit
! Kassa kompüteri 5-ci porta qoşulub
Switch(config)# interface fa0/5
Switch(config-if)# switchport mode access
Switch(config-if)# switchport access vlan 20
! Router-ə gedən trunk
Switch(config-if)# interface gi0/1
Switch(config-if)# switchport mode trunk
Switch(config-if)# end
Switch# show vlan brief

show vlan brief hansı portun hansı VLAN-da olduğunu göstərir, show interfaces trunk isə trunk-ları göstərir.

VLAN-lar arası əlaqə

Fərqli VLAN-lar bir-biri ilə router olmadan danışa bilməz. Bu 3-cü qatın işidir: ya router (router-on-a-stick), ya da L3 switch lazımdır. Növbəti dərslərdə bunu quracağıq.

Özünü yoxla

3 sual · cavab dərhal göstərilir · 2/3 düzgün cavab dərsi tamamlayır

01Trunk portda VLAN teqi hansı standartla əlavə olunur?

802.1Q, Ethernet çərçivəsinə 4 baytlıq VLAN teqi əlavə edir. 802.3af PoE, 802.11ac isə Wi-Fi standartıdır.

02Kassa kompüterinin qoşulduğu port necə konfiqurasiya olunmalıdır?

Son cihaz bir VLAN-a aiddir, ona görə access port olur. Standart olaraq portlar VLAN 1-dədir.

03VLAN 10-dakı qonaq VLAN 20-dəki kassaya ping göndərə bilərmi?

VLAN-lar ayrı yayım (broadcast) domenləridir. Aralarında əlaqə yalnız marşrutlaşdırma ilə mümkündür, burada da ACL ilə nəyin icazəli olduğunu siz həll edirsiniz.
Dərs faydalı oldu?