XidmətlərSahələrPaketlərTexnologiyaAkademiyaƏlaqə
Linux · Modul 1: Terminal və fayllar

Fayl icazələri: rwx və chmod 755

● 6 dəq oxuBaşlanğıc22 oktyabr 2026
30 saniyədəHər faylın 3 sahib qrupu var: istifadəçi, qrup, digərləri. Hər biri üçün r=4, w=2, x=1. Rəqəmləri toplayırsan: 7 = rwx, 5 = r-x, 4 = r--.

Bu dərsdən sonra bacaracaqsan

  • ls -l çıxışındakı icazələri oxumağı
  • Rəqəm (oktal) formasını hesablamağı
  • chmod və chown işlətməyi

ls -l nə deyir?

Terminal
amil@server:~$ ls -l backup.sh
-rwxr-xr-- 1 amil admin 1024 Oct 22 10:00 backup.sh

İlk simvol fayl növüdür (- adi fayl, d qovluq). Sonra 9 simvol 3-3 bölünür:

HissəKimə aiddirMənası
rwxuser (amil)oxuya, yaza, işlədə bilər
r-xgroup (admin)oxuya və işlədə bilər
r--othersyalnız oxuya bilər

Rəqəmlərlə: 4-2-1

r = 4, w = 2, x = 1. Hər qrup üçün topla:

  • rwx = 4+2+1 = 7
  • r-x = 4+0+1 = 5
  • r-- = 4+0+0 = 4

Yəni yuxarıdakı fayl 754-dür. Ən çox rast gəlinənlər: 755 (skriptlər, qovluqlar), 644 (adi fayllar), 600 (gizli açarlar).

Terminal
amil@server:~$ chmod 755 backup.sh
amil@server:~$ chmod u+x deploy.sh
amil@server:~$ sudo chown amil:admin report.txt

u+x "istifadəçiyə işlətmə icazəsi əlavə et" deməkdir. chown isə faylın sahibini və qrupunu dəyişir.

Yadda saxla: Qovluq üçün x "içinə girə bilmək" deməkdir. Qovluqda r var, x yoxdursa, faylların adını görürsən, amma aça bilmirsən.

Özünü yoxla

3 sual · cavab dərhal göstərilir · 2/3 düzgün cavab dərsi tamamlayır

01640 icazəsi necə görünür?

6 = 4+2 (rw-), 4 = r--, 0 = ---.

02Yalnız sahibinin skripti işlədə bilməsi üçün hansı əmr ən doğrudur?

700: sahib rwx, qalanlar heç nə. 777 hamıya hər şeyi açır və təhlükəlidir.

03Qovluqda "x" icazəsi nə verir?

Qovluq üçün x, ona keçmək və içindəki fayllara müraciət etmək icazəsidir.
Dərs faydalı oldu?